DGW BIP DGW
HISTORIA WOJSKOWEJ ASYSTY HONOROWEJ
Poniedziałek, 23 października 2017 r.
Historia wojskowej asysty honorowej
 
W dawnej Polsce, podobnie jak w innych krajach europejskich, zapewniały ją wojskowe oddziały piesze i konne jako formacje przyboczne wchodzące w skład książęcego bądź królewskiego dworu. Począwszy od czasów panowania Jagiellonów, funkcje ceremonialne pełniły nadworne chorągwie składające się z doborowych rycerzy, wykorzystywane także jako siła zbrojna. Za panowania Zygmunta Augusta, zadania tego rodzaju formacji i zasady ich użycia określone zostały w aktach prawnych. Ciekawostką jest fakt, że król Zygmunt III Waza był pierwszym polskim władcą, który do gwardii królewskiej powołał cudzoziemców, m.in. Węgrów. Po zwycięstwie Jana III Sobieskiego pod Wiedniem, oddziały przyboczne króla stanowiły wojska janczarskie umundurowane i uzbrojone na wzór turecki. W pierwszej połowie XVIII wieku, na bazie doborowych jednostek sformowane zostały dwa regimenty gwardii - konny i pieszy. Żołnierze tej formacji pełnili służbę wartowniczą, uczestniczyli w paradach, uroczystych powitaniach i pożegnaniach zagranicznych posłów, ceremoniach pogrzebowych, asystowali królowi podczas jego przejazdów i podróży.
 
 
 

"Rolka sztokholmska", zwana także "Rulonem polskim", przedstawia wjazd orszaku ślubnego Konstancji Austriaczki i Zygmunta III do Krakowa.
Dzieło anonimowego autora znajduje się w zbiorach Zamku Królewskiego w Warszawie.

 
Za panowania Augusta II Mocnego utworzono specjalny, podlegający bezpośrednio królowi, nadworny 200 - osobowy regiment gwardii konnej składający się z mężczyzn pochodzących ze szlacheckiej rodów. W czasach rozbiorów zadania i funkcje wojskowej asysty honorowej nie uległy zmianom. W pełnej gali zaprezentowała się m.in. podczas uroczystości związanych z uchwaleniem Konstytucji 3 Maja i przysięgi, którą 24 marca 1794 r. złożył na krakowskim rynku Tadeusz Kościuszko.
 
Znaczny wzrost roli i znaczenia wojskowej asysty honorowej nastąpił w epoce napoleońskiej. Dość wspomnieć, że gen. Jan Henryk Dąbrowski, aby godnie powitać cesarza Francuzów w Poznaniu, utworzył oddział gwardii honorowej poruszający się na stu koniach. Podobnie uczynił książę Józef Poniatowski, który w asyście gwardii honorowej witał Napoleona w Warszawie 7 grudnia 1806 r.
 
W następnym roku, zgodnie z dekretem cesarza, na terenie Księstwa Warszawskiego sformowany został 1 Pułk Szwoleżerów jako gwardia konna, przewidziana także do działań zbrojnych. W tym czasie, oprócz niej funkcje reprezentacyjne w stolicy pełniły także - batalion 2 regimentu 1 regii oraz 5 Pułk Strzelców, wykonujące zadania na podstawie specjalnie opracowanych regulaminów, wzorowanych częściowo na francuskich. Określały one jednoznacznie przebieg uroczystości, skład asysty, jej ustawienie, itp. Od 1813 r. zadania reprezentacyjne przejęli żołnierze, utworzonej przez Napoleona Gwardii Honorowej, z którą walczył pod Compiégne, gdzie wyróżniła się męstwem i odwagą. Po abdykacji Napoleona, pozostali przy życiu żołnierze tej formacji stanowili zalążek utworzonej w 1814 r. armii Królestwa Polskiego. Podczas powstania listopadowego i w latach następnych, wszelkie zadania reprezentacyjne wykonywały - batalion piechoty i oddział konny.
 
 

Charles Meynier "Wjazd Napoleona do Berlina, 27 października 1806 r."
Obraz znajduje się w kolekcji Wersalu.

 
W latach I wojny światowej, tradycje ceremonialne kontynuowano m.in. w polskich jednostkach wojskowych formowanych za granicą - we Francji (Błękitna Armia gen. Hallera) i na terenie Rosji (1 Korpus Polski). Natomiast po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, wojskową asystę honorową zapewniały miejscowe jednostki wojskowe. W stolicy były to pododdziały Szkoły Podchorążych.
 
Z chwilą wyboru pierwszego prezydenta II RP (1922 r.) funkcje reprezentacyjne powierzono oddziałom przybocznym głowy państwa - kompanii zamkowej, sformowanej z 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej i szwadronowi honorowemu wydzielonemu ze składu 1 Pułku Szwoleżerów. Pododdziały te uczestniczyły w ceremoniach powitania i pożegnania koronowanych głów, szefów rządów, dyplomatów i innych dostojnych gości odwiedzających nasz kraj. Asystowały także prezydentowi RP podczas jego przejazdów ulicami miasta oraz towarzyszyły nowym ambasadorom akredytowanym w Warszawie podczas ceremonii składania listów uwierzytelniających. Oficerowie szwadronu pełnili służbę reprezentacyjną na Zamku Królewskim i w Belwederze.
 
W II Rzeczpospolitej największym przedsięwzięciem z udziałem wojskowej asysty honorowej i prezentacji wybranych elementów ceremoniału wojskowego, były centralne obchody dwóch świąt - Konstytucji 3 Maja i Narodowego Święta Niepodległości oraz uroczyste odsłonięcie pod arkadami Pałacu Saskiego Grobu Nieznanego Żołnierza. Podczas II wojny światowej we wszystkich polskich formacjach, walczących na wschodzie i zachodzie, wojskową asystę honorową zapewniały wyznaczone pododdziały.
 
Po wyzwoleniu prawobrzeżnej Warszawy, we wrześniu 1944 r., zadania związane z działalnością reprezentacyjną przejęła Komenda Garnizonu, będąca pierwszym organem administracji wojskowej w stolicy. Z jej inicjatywy 17 stycznia 1945 r. wystawiony został pierwszy po wojnie posterunek honorowy przy ruinach Grobu Nieznanego Żołnierza, zaś wartę zaciągnęły fizylierki z 1 Samodzielnego Batalionu im. Emilii Plater. Po jego rozwiązaniu, wartę przed pomnikiem pełnili żołnierze kompanii z 25 Samodzielnego Batalionu Strzeleckiego Komendy Miasta Warszawy ( od września 1946 r. - "wartowniczego").
 
Na początku lat 50-tych pododdział ten otrzymał nazwę 1 Kompania Reprezentacyjna. Służący w niej żołnierze pełnili wartę honorową przed GNŻ, a w dni świąteczne oraz podczas uroczystości rocznicowych, także przy pomnikach i tablicach pamiątkowych poświęconych ofiarom hitlerowskiego ludobójstwa.
 
W 1969 r., w ramach reorganizacji, utworzono dwa pododdziały: Kompanię Reprezentacyjną WP i Kompanię Wart Honorowych. Cztery lata później, pierwsza z nich wyposażona została w mundury trzech rodzajów sił zbrojnych, w których mogła występować w czasie uroczystości państwowych i wojskowych, ważniejszych rocznic, powitań i pożegnań zagranicznych osobistości, cywilnych i wojskowych.
 
17 stycznia 1982 r., podczas uroczystej zmiany posterunku przed Grobem Nieznanego Żołnierza, zgodnie z decyzją ministra obrony narodowej, Kompania Reprezentacyjna WP, po raz pierwszy po wieloletniej przerwie, wystąpiła w rogatywkach według wzoru z lat II Rzeczypospolitej, co oznaczało powrót do tradycji niepodległościowych i walk narodowowyzwoleńczych naszego narodu.

Klub DGW Dla szkół
Linki społecznościowe DGW na facebook DGW na Instagram DGW na YouTube DGW na flicr